Poradnik notarialny

Sprzedaż odziedziczonego mieszkania – jakie dokumenty przygotować do aktu notarialnego?

Do sprzedaży mieszkania po spadku przygotuj dokument potwierdzający dziedziczenie, numer księgi wieczystej, jeśli jest prowadzona, oraz dokumenty określające, jakie prawo do lokalu miał spadkodawca. Jeśli spadkobierców jest kilku, najpierw ustal, kto ma podpisać umowę. Sprawdź też, czy potrzebne będzie zaświadczenie z urzędu skarbowego. Zależy to od sposobu rozliczenia nabycia spadku.

Jakie dokumenty przygotować do sprzedaży mieszkania po spadku?

  • Potwierdzenie dziedziczenia. Wypis zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia albo odpis prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.
  • Numer księgi wieczystej i dokument nabycia lokalu. Przygotuj posiadany dokument, na podstawie którego spadkodawca nabył prawo do mieszkania, np. wypis aktu sprzedaży. Przy spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu może być potrzebne także zaświadczenie ze spółdzielni, również gdy dla prawa nie założono księgi wieczystej.
  • Dokument po dziale spadku. Jeśli mieszkanie przyznano konkretnej osobie, przygotuj wypis aktu notarialnego obejmującego dział spadku albo odpis prawomocnego postanowienia sądu o dziale spadku.
  • Dokument dotyczący podatku od spadków i darowizn. Ustal, czy potrzebne jest zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego albo jego pisemna zgoda. Znaczenie ma m.in. podstawa zwolnienia z podatku.
  • Świadectwo charakterystyki energetycznej. Przy sprzedaży lokalu objętego tym obowiązkiem sprzedający przekazuje świadectwo kupującemu przy sporządzeniu aktu.

W dniu podpisania aktu uczestnicy powinni mieć ważne dokumenty tożsamości. Jeżeli w księdze wieczystej wpisano hipotekę, wcześniej ustal z wierzycielem warunki spłaty i dokument potrzebny do jej wykreślenia. Zakres pozostałych dokumentów zależy od stanu lokalu i ustaleń stron. Zobacz także wykaz dokumentów do czynności dotyczących nieruchomości.

Co zrobić, gdy w księdze wieczystej nadal widnieje zmarły?

Spadkobierca będący właścicielem nieruchomości powinien niezwłocznie złożyć wniosek o ujawnienie swojego prawa. Jeżeli w księdze nadal widnieje spadkodawca, sprzedaż przed wpisem spadkobiercy może być możliwa po wykazaniu następstwa prawnego po osobie wpisanej do księgi. Przy kilku kolejnych spadkach mogą być potrzebne dokumenty dotyczące każdego z nich.

Przed ustaleniem terminu umowy warto sprawdzić, czy dokumenty pozwalają wykazać całą historię nabycia, zwłaszcza gdy w księdze jest wzmianka o nierozpoznanym wniosku. Osobny artykuł wyjaśnia, kiedy notariusz może złożyć wniosek o wpis prawa spadkobiercy.

Czy wszyscy spadkobiercy muszą podpisać umowę?

Jeśli mieszkanie nadal należy do kilku spadkobierców, przy sprzedaży całego lokalu wszyscy współuprawnieni muszą złożyć oświadczenia w umowie. Mogą działać osobiście albo przez pełnomocnika odpowiednio umocowanego w formie aktu notarialnego. Wspólna sprzedaż całego mieszkania jest możliwa bez wcześniejszego działu spadku. Gdy lokal został już przyznany w dziale spadku jednej osobie, sprzedaje go ta osoba.

Przykładowo po śmierci matki dwoje rodzeństwa dziedziczy po połowie. Jeśli oboje chcą sprzedać całe mieszkanie, podpisują umowę jako sprzedający lub działają przez pełnomocnika. Jeżeli jedno z nich chce sprzedać tylko swój udział w tym mieszkaniu przed działem spadku, zgoda drugiego spadkobiercy ma znaczenie dla skuteczności sprzedaży udziału przy późniejszym dziale spadku. Przy braku zgody art. 1036 Kodeksu cywilnego chroni uprawnienia drugiego spadkobiercy w takim zakresie, w jakim sprzedaż je narusza. Więcej informacji znajduje się w sekcji poświęconej działowi spadku.

Kiedy jest potrzebne zaświadczenie z urzędu skarbowego?

Jeżeli do sprzedaży stosuje się art. 19 ust. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn, notariusz potrzebuje uprzedniej pisemnej zgody naczelnika urzędu skarbowego albo zaświadczenia potwierdzającego zwolnienie, zapłatę podatku lub przedawnienie zobowiązania. Przy sprzedaży mieszkania odziedziczonego po 31 grudnia 2006 r. art. 19 ust. 7 przewiduje wyjątek, gdy nabycie było zwolnione na podstawie art. 4a. Jest to zwolnienie dla określonych członków najbliższej rodziny, po spełnieniu warunków ustawowych.

Przy weryfikacji ustal podstawę zwolnienia, termin zgłoszenia spadku oraz to, czy zgłoszenie było wymagane. Zwolnienie zależy od relacji ze spadkodawcą i spełnienia warunków ustawowych. Podstawy wyjątku określają ustawa o podatku od spadków i darowizn oraz art. 3 nowelizacji z 25 lipca 2025 r..

Czy trzeba czekać pięć lat ze sprzedażą?

Pięcioletni okres dotyczy rozliczenia PIT przy sprzedaży poza działalnością gospodarczą. Można zawrzeć umowę przed jego upływem. W przypadku mieszkania odziedziczonego pięć lat liczy się od końca roku, w którym spadkodawca nabył lub wybudował nieruchomość. Jeżeli nabył mieszkanie w 2022 r., okres kończy się 31 grudnia 2027 r. Od 1 stycznia 2028 r. sprzedaż co do zasady pozostaje poza zakresem PIT z tego tytułu.

Sprzedaż przed upływem tego okresu co do zasady rozlicza się w zeznaniu PIT-39. Jeżeli w dziale spadku sprzedający otrzymał majątek o wartości przekraczającej jego udział, datę nabycia tej części trzeba ustalić osobno. Zasady rozliczenia i ulg opisuje Ministerstwo Finansów.